Skip to main content
Symbol graficzny Komisji Europejskiej
Solidarność UE z Ukrainą

Sankcje UE wobec Rosji w związku z inwazją na Ukrainę

#StandWithUkraine

Te informacje są również dostępne w języku: ukraińskim | українська | rosyjskim | русский

Sankcje są dobrze przemyślane i ukierunkowane – uderzają w czułe punkty Rosji, wywierając możliwie najsilniejszy wpływ na rosyjskie elity polityczne, są także dobrze skoordynowane z działaniami naszych sojuszników.

Przyjęte sankcje wymieniono poniżej.

Sankcje wobec osób i podmiotów ujętych w wykazie

Zakaz dostarczania środków finansowych i zasobów gospodarczych obejmuje:

Osoby

  • zakaz wjazdu do UE
  • zamrożenie aktywów
  • zakaz dostarczania środków finansowych

Podmioty

  • zamrożenie aktywów
  • zakaz dostarczania środków finansowych
FAKT

Wśród osób objętych sankcjami znajdują się czołowi przedstawiciele polityczni, oligarchowie, personel wojskowy i propagandziści. W związku z działaniami, które podważają integralność terytorialną, suwerenność i niepodległość Ukrainy lub im zagrażają, nałożono sankcje na:

1212
osób, w tym ponad 30 oligarchów
108
podmiotów
  • Aby objąć sankcjami wszystkich członków rządu Rosji i ich rodziny, a także wspierających agresję wojskową oligarchów, biznesmenów, propagandzistów, osoby szerzące dezinformację i osoby działające w głównych sektorach rosyjskiej gospodarki, rozszerzamy kryteria dodawania osób i podmiotów do wykazu.
  • Ulepszenie sprawozdawczości poprzez wprowadzenie wymogu, aby osoby umieszczone w wykazie aktywnie ujawniały wszystkie swoje aktywa w UE. Dzięki temu śledzenie i zamrażanie aktywów jest znacznie skuteczniejsze.

Środki dotyczące usług finansowych i usług dla przedsiębiorstw

Uniemożliwiamy Rosji dostęp do unijnych rynków kapitałowych, zwiększamy koszty zaciągania pożyczek przez podmioty objęte sankcjami i stopniowo osłabiamy bazę przemysłową Rosji przez:

  • zakaz nabywania papierów wartościowych wyemitowanych przez wybrane rosyjskie banki (w tym bank centralny) i przez rząd Rosji oraz zakaz udzielania im jakichkolwiek pożyczek
  • zamrożenie aktywów szeregu rosyjskich banków i wprowadzenie zakazu ich finansowania
  • całkowity zakaz wszelkich transakcji z niektórymi rosyjskimi przedsiębiorstwami państwowymi z różnych sektorów, tworzącymi militarno-przemysłowy kompleks Kremla
  • doprecyzowanie, że kryptoaktywa wchodzą w zakres „zbywalnych papierów wartościowych”
  • rozszerzenie na wszystkie waluty urzędowe UE zakazów wywozu banknotów i sprzedaży zbywalnych papierów wartościowych
  • zakaz wystawiania ratingów Rosji i przedsiębiorstwom rosyjskim przez unijne agencje ratingowe oraz zakaz świadczenia usług ratingowych rosyjskim klientom
  • zakaz świadczenia na rzecz Rosji usług w zakresie kryptoaktywów o wysokiej wartości
  • zakaz udzielania przez fundusze powiernicze porad zamożnym Rosjanom, co utrudni im przechowywanie ich majątku w UE
  • zakaz świadczenia na rzecz rosyjskiego rządu oraz osób prawnych, podmiotów lub organów mających siedzibę w Rosji niektórych usług związanych – bezpośrednio lub pośrednio – z działalnością gospodarczą, takich jak: rachunkowość, audyt, badania ustawowe, usługi księgowe i usługi doradztwa podatkowego, doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania oraz usługi public relations
  • uderzenie w rosyjskie elity poprzez zakaz przyjmowania od nich dużych depozytów w bankach UE.

Blokujemy także rosyjskie rezerwy walutowe w UE przez:

Sankcje te uniemożliwiają tym bankom szybkie i skuteczne przeprowadzanie transakcji finansowych na całym świecie.

FAKT

70 proc. rosyjskiego systemu bankowego (wg wartości aktywów), rząd i kluczowe przedsiębiorstwa państwowe nie mają już możliwości refinansowania na rynkach kapitałowych UE.

Sektor energii

Zakaz eksportu określonych technologii rafineryjnych, który uzupełnia obowiązujący od 2014 r. zakaz eksportu wyposażenia naftowego, utrudnia Rosji modernizację rafinerii ropy i zwiększa jej koszty.

Zakaz importu wszelkich form rosyjskiego węgla kamiennego.

Daleko idący zakaz nowych inwestycji w rosyjski sektor energetyczny, z ograniczonymi wyjątkami dotyczącymi cywilnej energii jądrowej i transportu niektórych produktów energetycznych do UE.

Całkowity zakaz importu wszelkiego rodzaju ropy naftowej i produktów naftowych z Rosji drogą morską. Zakaz podlega pewnym okresom przejściowym, aby umożliwić sektorowi i rynkom światowym dostosowanie się do sytuacji, oraz przewiduje tymczasowe wyłączenie ropy naftowej rurociągowej w celu zapewnienia stopniowego wycofywania. Umożliwia to UE i jej partnerom zabezpieczenie alternatywnych dostaw i minimalizuje wpływ na światowe ceny ropy naftowej.

Po sześciomiesięcznym okresie wygaszania przewoźnicy z UE będą mieli zakaz ubezpieczania i finansowania transportu ropy naftowej do państw trzecich, w szczególności drogą morską.

FAKT

Obejmuje to 90 proc. naszego obecnego importu ropy naftowej z Rosji.

Sektor transportu

  • Zakaz eksportu, sprzedaży, dostaw i przekazywania do Rosji wszelkich samolotów i innych statków powietrznych oraz ich części i wyposażenia
  • Zakaz dokonywania wszelkich napraw i konserwacji oraz świadczenia usług finansowych w związku z nimi
  • Zamknięcie przestrzeni powietrznej UE dla wszystkich samolotów zarejestrowanych w Rosji lub należących do właścicieli rosyjskich bądź kontrolowanych z Rosji – w tym prywatnych odrzutowców oligarchów
  • Ograniczenia w eksporcie sprzętu nawigacji morskiej i technologii łączności radiowej
  • Całkowity zakaz drogowego przewozu towarów w UE dla rosyjskich i białoruskich ciężarówek (wyjątki obejmują usługi pierwszej potrzeby, takie jak transport produktów rolnych i spożywczych, pomocy humanitarnej i surowców energetycznych)
  • Zakaz wstępu do portów UE dla statków pod banderą rosyjską (wyjątki dotyczą transportu środków medycznych, żywności, surowców energetycznych i pomocy humanitarnej)
FAKT

Trzy czwarte obecnej komercyjnej floty lotniczej Rosji pochodzi z fabryk w UE, Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. Rosja nie będzie więc w stanie utrzymywać swojej floty w zgodności z normami międzynarodowymi.

Produkty podwójnego zastosowania i zaawansowane produkty technologiczne

 

Zaostrzenie i rozszerzenie dotychczasowych środków kontroli eksportu produktów podwójnego zastosowania, a przez to osłabienie wrażliwych sektorów rosyjskiego kompleksu wojskowo-przemysłowego oraz ograniczenie dostępu Rosji do kluczowych zaawansowanych technologii, np.:

  • dronów i oprogramowania dla dronów
  • oprogramowania do urządzeń szyfrujących
  • półprzewodników i zaawansowanej elektroniki
  • chemikaliów, które mogłyby być stosowane w broni chemicznej
  • przedmiotów związanych z egzekwowaniem prawa
  • materiałów specjalnych i maszyn przemysłowych.

Rozszerzenie wykazu osób i podmiotów objętych sankcjami o kolejnych oligarchów i elity biznesowe powiązane z Kremlem, a także o przedsiębiorstwa działające w sektorze wojskowym i obronnym, które logistycznie i materialnie wspierają inwazję.

FAKT

Sankcje utrudniają Rosji dostęp do ważnych technologii wykraczających poza produkty i technologie podwójnego zastosowania, a z czasem obniżą jej zdolności technologiczne.

Sankcje uniemożliwiają publiczne finansowanie lub świadczenie pomocy finansowej na rzecz handlu z Rosją i wsparcia inwestycyjnego dla niej, w tym krajowego wsparcia eksportu.

Unijne środki ograniczające handel: zakaz eksportu i importu

UE, w porozumieniu z krajami G-7 i innymi partnerami o podobnych poglądach, z dniem 15 marca zaprzestała traktowania Rosji jako kraju najbardziej uprzywilejowanego w ramach WTO. Pozbawia to Rosję najważniejszych korzyści handlowych wynikających z członkostwa w WTO.

UE postanowiła działać nie przez podwyższenie ceł na importowane towary, ale przez szereg sankcji obejmujących zakaz importu i eksportu towarów. Przede wszystkim:

  • unijny zakaz importu wyrobów stalowych objętych obecnie unijnymi środkami ochronnymi; w ramach rekompensaty zwiększone kontyngenty przywozowe zostaną rozdzielone między inne państwa trzecie
  • unijny zakaz eksportu towarów luksusowych, który ma bezpośrednio uderzyć w rosyjskie elity
  • dodatkowe zakazy importu, w tym cementu, wyrobów gumowych, drewna, napojów spirytusowych, napojów alkoholowych, luksusowych owoców morza
  • dalsze ukierunkowane zakazy eksportu – o wartości 10 mld euro – w sektorach wrażliwych dla Rosji ze względu na jej uzależnienie od dostaw z UE. Dotyczą one na przykład komputerów kwantowych, zaawansowanych półprzewodników, wrażliwych maszyn, sprzętu transportowego i chemikaliów. Obejmuje to również specjalistyczne katalizatory stosowane w przemyśle rafineryjnym. Przyczyni się to do degradacji rosyjskiej bazy technologicznej i zdolności przemysłowych Rosji
  • objęcie obowiązującym zakazem eksportu paliwa do silników odrzutowych i dodatków paliwowych, które mogą być stosowane przez armię rosyjską
  • zakaz bezpośredniego i pośredniego zakupu, importu lub transferu złota, jeżeli pochodzi ono z Rosji.

FAKT

  • Zakaz eksportu towarów luksusowych z UE pozbawia rosyjskie elity takich towarów jak luksusowe samochody, zegarki czy biżuteria. Zakaz importu obejmuje powszechnie cenione rosyjskie produkty, takie jak wódka i kawior.
  • Zakaz importu rosyjskiego węgla dotyczy jednej czwartej całego rosyjskiego światowego eksportu węgla, co narazi Rosję na utratę 8 mld euro rocznych dochodów.
  • Po stronie eksportu łączna wartość wszystkich wprowadzonych dotychczas sankcji wynosi 24,8 mld euro. Stanowi to 28 proc. unijnego eksportu przed inwazją.
  • 51 proc. wielkości importu przed inwazją jest objęte środkami, co stanowi 82,9 mld euro.
  • Żaden ze środków przyjętych przez UE nie dotyczy w żaden sposób handlu produktami rolnymi ani spożywczymi, w tym pszenicą i nawozami, między państwami trzecimi a Rosją.

Wyłączenie Rosji z zamówień publicznych i korzystania z europejskich pieniędzy

  • Całkowity zakaz udziału obywateli i podmiotów rosyjskich w zamówieniach publicznych w UE.
  • Ograniczenie finansowego i niefinansowego wsparcia w ramach programów UE, Euratomu i państw członkowskich udzielanego rosyjskim podmiotom publicznym lub podmiotom kontrolowanym przez Rosję. Nie zostaną zawarte żadne nowe umowy ani porozumienia z rosyjskimi organami publicznymi ani podmiotami powiązanymi.

FAKT

Komisja wypowiada udział rosyjskich organów publicznych lub podmiotów powiązanych we wszystkich obowiązujących umowach o udzielenie dotacji i zawiesza wszystkie powiązane płatności w ramach programów „Horyzont 2020”, Euratom i Erasmus+. 

W przypadku programu „Horyzont Europa” (z wyjątkiem Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych i Europejskiej Rady ds. Innowacji) do uczestnictwa nie kwalifikują się żadne podmioty prawne (publiczne ani prywatne) z siedzibą w Rosji, na Białorusi lub na niekontrolowanych przez rząd terytoriach Ukrainy.

Środki wizowe

9 września Rada uzgodniła całkowite zawieszenie umowy o ułatwieniach wizowych między UE a Rosją. Oznacza ono, że obywatele Rosji nie mogą już korzystać z uprzywilejowanego dostępu do UE i że obowiązują ich dłuższe, droższe i trudniejsze procedury ubiegania się o wizę. Państwa członkowskie mają dużą swobodę w rozpatrywaniu składanych przez obywateli Rosji wniosków o wydanie wiz krótkoterminowych i mogą zapewnić większą kontrolę w odniesieniu do obywateli tego kraju podróżujących do UE. UE pozostanie otwarta dla niektórych kategorii podróżnych ubiegających się o wizę w istotnych celach, zwłaszcza dla członków rodzin obywateli UE, dziennikarzy, dysydentów i przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego.

Komisja przedstawiła również wniosek ustawodawczy w sprawie nieuznawania paszportów rosyjskich wydanych na okupowanych terenach Ukrainy. Obecnie wniosek oczekuje na decyzję Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie jego przyjęcia.

Sankcje wobec podmiotów szerzących dezinformację

Państwowe media i prokremlowskie źródła informacji szerzące dezinformację odgrywają zasadniczą rolę we wspieraniu rosyjskiej agresji na Ukrainę. Stanowi to poważne i bezpośrednie zagrożenie dla porządku publicznego i bezpieczeństwa w UE. Dlatego UE postanowiła nałożyć sankcje na kremlowskie narzędzia dezinformacji i manipulowania informacjami.

Wstrzymane zostaje nadawanie i rozpowszechnianie programów nadawanych w Unii – lub przeznaczonych do odbioru na jej terytorium – przez rosyjskie media Russia Today, Sputnik, Rossija RTR/RTR Planeta, Rossija 24/Russia 24 i TV Centre International. Chodzi o drogę kablową, satelitarną, a także IPTV, platformy, strony internetowe, aplikacje itp. Zawieszone zostają wszystkie odnośne licencje, zezwolenia i porozumienia dotyczące dystrybucji. Zakazano również reklamowania produktów lub usług w środkach masowego przekazu objętych sankcjami.

    EUvsDisinfo: dezinformacja na temat Ukrainy
     

    Środki te uzupełniają sankcje uzgodnione 23 lutego w odniesieniu do obwodów donieckiego i ługańskiego, które obejmują w szczególności:

    • zakaz importu towarów z tych obszarów
    • ograniczenia handlu i inwestycji w niektórych sektorach gospodarki
    • zakaz świadczenia usług turystycznych
    • zakaz eksportu niektórych towarów i technologii.

    Białoruś

    Pakiet sankcji wobec Białorusi uderza w najważniejsze sektory i osoby wspierające działania wojenne Rosji.

    Sankcje w celu usunięcia luk i dalszego ograniczenia importu i eksportu w kluczowych sektorach gospodarki:

    • likwidacja zwolnienia dotyczącego umów zawartych przed przyjęciem dotychczasowych sankcji
    • nowe zakazy importu potażu, drewna, cementu, żelaza i stali oraz produktów z gumy oraz zakazy eksportu niektórych rodzajów maszyn, produktów i technologii podwójnego zastosowania oraz innych zaawansowanych produktów i technologii, które mogą przyczyniać się do rozwoju potencjału Białorusi pod względem wojskowym, technologicznym, obronnym i bezpieczeństwa
    • restrykcje wymierzone w wysokich rangą wojskowych białoruskich
    • zakaz dotyczący systemu SWIFT – podobny do obowiązującego w odniesieniu do Rosji – oraz rozszerzenie obowiązujących ograniczeń finansowych, również podobnych do ograniczeń obowiązujących względem Rosji.

    Proces przystąpienia do WTO

    W związku ze zdecydowanym wsparciem rosyjskiej inwazji ze strony Białorusi, proces przystąpienia tego kraju zostaje zawieszony i UE nie będzie uczestniczyć w żadnych pracach związanych z akcesją. Potwierdzono to 22 marca we wspólnym oświadczeniu z innymi członkami WTO o podobnych poglądach 

    FAKT

    Sankcje znacznie wzmocnią obowiązujące już środki sektorowe, obejmujące pięć z 10 najważniejszych sektorów eksportu białoruskiej gospodarki oraz najważniejsze produkty eksportowane z UE na Białoruś. Sankcje będą odtąd obejmować prawie 70 proc. całego białoruskiego eksportu do UE.

    Grupa zadaniowa „Freeze and Seize”

    Komisja powołała grupę zadaniową „Freeze and Seize”, która ma zbadać powiązania między majątkiem należącym do osób objętych sankcjami UE a działalnością przestępczą. Prowadzenie dochodzeń i ściganie przestępstw leży w gestii państw członkowskich, ale celem grupy zadaniowej jest poprawa koordynacji na szczeblu operacyjnym, aby zapewnić skuteczne egzekwowanie sankcji UE we wszystkich państwach członkowskich.

    W skład grupy zadaniowej wchodzą przedstawiciele Komisji, punktów kontaktowych z każdego państwa członkowskiego, Eurojustu oraz Europolu. Grupa koordynuje prace z grupą zadaniową REPO (ang. Russian Elites, Proxies, and Oligarchs), utworzoną przez państwa G-7, Australię i Unię Europejską. Spotkania grupy będą odbywać się co tydzień. Grupa będzie funkcjonować dotąd, dokąd będzie to niezbędne.

    Odzyskiwanie i konfiskata mienia

    Aby wesprzeć wdrażanie unijnych sankcji, Komisja zaproponowała dodanie naruszenia unijnych środków ograniczających do unijnego wykazu przestępstw oraz zaostrzenie przepisów dotyczących odzyskiwania i konfiskaty mienia. W obliczu trwającej agresji Rosji na Ukrainę niezwykle istotne jest, aby unijne środki ograniczające były w pełni wdrażane. Ich naruszanie nie może się nikomu opłacać. Celem przedstawionych wniosków jest zapewnienie w przyszłości skutecznej konfiskaty aktywów osób fizycznych i podmiotów, które obchodzą środki ograniczające.